Zmiany i uzupełnienia 

 

 


6.

Zmiany i uzupełnienia.
2021.01.16 w 1. Wstęp:

usunięto jedną z wersji niniejszej witryny do wydruku (.pdf A4).

w 2. Pismo:

dodano przykłady pisma ręcznego i ich wersje drukiem.
2021.01.06 Zaktualizowano wersje pdf witryny zgodnie z poniższymi zmianami.
Poprawiono czytelność czcionek dla spółgłosek ejektywnych.
2021.01.01 w 2. Pismo:

dodano:

* Uwaga: istnieją inne transliteracje, a i wyżej podane są stosowane niekonsekwentnie. Dla każdego nowego opracowania należy więc dokładnie sprawdzić co miał na myśli autor stosując apostrof, kropkę, itd.


zamieniono:

Litery „duże” nie są „duże” w takim sensie, jak w alfabecie łacińskim i oficjalnie nie są nawet częścią alfabetu gruzińskiego. Używa ich się w nawiązaniu do pierwszego alfabetu gruzińskiego zwanego მრგ(ვ)ლოვანი · mrg(v)lovani · zaokrąglony lub ასომთავრული · asomtavruli (gdzie ასო · aso oznacza litera, მთავრული · mtavruli oznacza duża litera / kapitalik). Używane są one w napisach, szyldach, tytułach i na tablicach. W tekście używa się liter „małych”, czyli mxedruli. Nazwy, nazwiska i imiona także zaczynają się od liter „małych”. Litery „małe”, podobnie jak łacińskie, są trójdzielne (mają część górną, środkową i dolną). Uwaga: litery pokazane na wskazanej w powyższym linku stronie Wikipedii są właśnie literami asomtavruli w sensie współczesnym, a nie historycznym (nie jest to pierwszy alfabet gruziński), więc występuje tam błąd. Prawdziwy kształt liter pierwszego historycznie alfabetu gruzińskiego pokazano np. tutaj.

na:

Litery „duże” w tabeli to wariant liter „małych” (czyli alfabetu mxedruli), wprowadzony w 1728 roku przez Nikoloza Tbileli. Wariant ten nazywa się (მხედრულის) მთავრული · (mxedrulis) mtavruli · główne (rycerskie) - w praktyce duże litery / kapitaliki. Używane są one w napisach, szyldach, tytułach i na tablicach. W tekście używa się liter „małych”, czyli mxedruli. Nazwy, nazwiska i imiona także zaczynają się od liter „małych”. Litery „małe”, podobnie jak łacińskie, są trójdzielne (mają część górną, środkową i dolną). Były próby łączenia liter mxedruli i mtavruli w tym samym słowie na wzór europejski, ale nie zostały one dobrze przyjęte i nie upowszechniły się. Uwaga: nie mylić z pierwszym alfabetem gruzińskim, czyli ასომთავრული / მრგ(ვ)ლოვანი · asomtavruli / mrg(v)lovani (ასო · aso · litera, მთავრული · mtavruli · główny, მრგ(ვ)ლოვანი · mrg(v)lovani · zaokrąglony, czyli w praktyce kapitaliki / duże litery). Po tym alfabecie, a przed alfabetem mxedruli, Gruzini używali jeszcze innego alfabetu: ნუსხური · nusxuri · minuskuła. Alfabety te można zobaczyć np. tutaj.


w 3.3. Spółgłoski:

zamieniono

i glottalizowany ejektywny, dawniej zwany abruptywnym.

na:

i ejektywny, zwany też abruptywnym.


zamieniono:

Zarówno aspiracja, jak i ejektywność w języku gruzińskim mogą być realizowane z różną intensywnością. Powyżej opisano artykulację ejektywną w zakresie „minimum”. Jednak w niektórych przypadkach - w zależności od indywidualnych preferencji, stylu wypowiedzi lub sąsiedztwa innych głosek - artykulacja ta może być uzupełniona o mniej lub bardziej słyszalne zwarcie krtaniowe. Tak więc termin „glottalizacja” może oznaczać użycie krtani jako „pompy” powietrza oraz jako wtórnego miejsca artykulacji, w którym następuje częściowe udźwięcznienie spółgłoski ejektywnej, które właściwie jest tożsame z intensywniejszą dźwięcznością samogłoski następującej po spółgłosce ejektywnej. Z tego powodu spółgłoski ejektywne bywają nazywane półdźwięcznymi. W skrajnym przypadku ejektywność bywa traktowana jako brak przydechu, co ma związek z traktowaniem „neutralnych” głosek zwartych w zapożyczeniach z języków europejskich do gruzińskiego jako ejektywne, np. პროტაგონისტი·protagonisti·protagonista. Poniższe przykłady ilustrują różnice między spółgłoskami zwartymi bezdźwięcznymi przydechowymi (w lewej kolumnie) i ejektywnymi (w kolumnie prawej). Ejektywność słychać tu najsłabiej w wyrazie პერი·peri·piana.

na:

Poniższe przykłady ilustrują różnice między spółgłoskami zwartymi bezdźwięcznymi przydechowymi (w lewej kolumnie) i ejektywnymi (w kolumnie prawej).


zamieniono:

Kolejne przykłady (w kolumnach nr 1, 2 i 3 - odpowiednio przed samogłoską, spółgłoską dźwięczną szczelinową lub zwarto-otwartą i zwartą:
1 2 3
პირი პლაზმა პწკარი
piri plazma pckari
usta plazma   wiersz *
ტანი ტრანზიტი ტკბილი
tani tranziti tkbili
tułowie tranzyt słodki
კუ კლდე  
ku klde  
żółw skała  
კუ კვლავ  
ku kvlav  
żółw znowu  
წამი წვეთი წყალი
cami cveti cqali
sekunda kropla woda
ჭაჭა ჭრა ჭკა
dada dra dka
  czacza ** cięcie   kawka ***
ყავა ყვავი მბრწყინავი
qava qvavi mbrcqinavi
kawa kwiat błyszczący

na:

Ejektywności może towarzyszyć zwarcie krtaniowe, zwane glottalizacją. Glottalizowane są tylko te spółgłoski ejektywne, po których stoi samogłoska:
პირი პლაზმა პწკარი
piri plazma pckari
usta plazma   wiersz *
ტანი ტრანზიტი ტკბილი
tani tranziti tkbili
tułowie tranzyt słodki
კუ კლდე  
ku klde  
żółw skała  
კუ კვლავ  
ku kvlav  
żółw znowu  
წამი წვეთი წყალი
cami cveti cqali
sekunda kropla woda
ჭაჭა ჭრა ჭკა
dada dra dka
  czacza ** cięcie   kawka ***
ყავა ყვავი მბრწყინავი
qava qvavi mbrcqinavi
kawa kwiat błyszczący

2019.08.04 Uzupełniono opis liczebników, dodano wersje .pdf strony (A4 i A5).
2019.03.18 Poprawioną merytorycznie, funkcjonalnie i wizualnie stronę umieszczono we własnej domenie samaia.pl.
2009-2017 Strona znajdowała się na portalu republika.pl (samaia.republika.pl). Jej chronologiczne kopie znaleźć można tutaj.




  Czas Tbilisi:

© Copyright: MK   a❉you2.pl